UNIWERSYTECKI  KURS  GEMMOLOGICZNY
(UKG)

„Kamienie jubilerskie – naturalne, syntetyczne, traktowane”

 

Forma

         W roku akademickim szkolona jest grupa licząca od 6 do 12 słuchaczy. Szkolenie grupowe (wykłady + ćwiczenia) odbywa się w trakcie pierwszego semestru podczas zjazdów weekendowych (piątek – niedziela) w 6 terminach  uzgodnionych ze słuchaczami (po dwa zjazdy odpowiednio w październiku, listopadzie i styczniu). Szkolenie indywidualne odbywa się w drugim semestrze w terminach uzgodnionych indywidualnie ze słuchaczami kursu przez opiekuna pracy końcowej.

Cel

         Nasilenie się syntezy coraz to nowymi metodami coraz to nowych kamieni jubilerskich, zapoczątkowane jeszcze w latach siedemdziesiątych minionego wieku oraz pojawianie się kolejnych, coraz to bardziej zaawansowanych naukowo metod traktowania kamieni jubilerskich, zapoczątkowane w latach dziewięćdziesiątych minionego wieku spowodowało, że identyfikacja, a co za tym idzie i ocena handlowa kamieni jubilerskich jest dziś zajęciem wymagającym sporej, i co ważniejsze, stale uzupełnianej wiedzy, niezbędnej dla skutecznego przeciwstawienia się coraz to częstszym próbom różnych nadużyć, polegających najczęściej na wprowadzaniu na rynek obiektów niepełnowartościowych lub nawet całkowicie sfalsyfikowanych, często z wykorzystaniem „high tech”, a których źródła często ulokowane są daleko poza granicami Polski. Równolegle rośnie świadomość zagrożeń również u nabywców, a co za tym idzie zapotrzebowanie na ekspertyzy kamieni jubilerskich zdolne sprostać dokonującym się zmianom. W szczególności dotyczy to kamieni jubilerskich o wysokiej wartości dodanej. W naturalny sposób zapotrzebowanie takie w pierwszej kolejności kierowane jest do działających na rynku rzeczoznawców jubilerskich. Niektórzy z nich, najbardziej światli i przedsiębiorczy, starają się sprostać dokonującym się zmianom. By to osiągnąć poszukują wiedzy pozwalającej rozpoznać i zneutralizować zagrożenia współczesnego rynku kamieni jubilerskich. Wielu z nich ma już świadomość, że by było to możliwe i co ważniejsze w pełni skuteczne, trzeba odwołać się w wielu wypadkach do pomocy metod stosowanych w fizycznych i chemicznych laboratoriach naukowych. A to daleko przekracza ramy tego co jest przekazywane standardowo słuchaczom różnorakich szkoleń gemmologicznych realizowanych przez organizacje i stowarzyszenia branżowe, zarówno w Polsce jak i za granicą. Istnieje również potrzeba przeciwstawienia się szybko rosnącej konkurencji zagranicznej, gdzie coraz większa cześć certyfikatów i innych dokumentów wystawianych przez rzeczoznawców jubilerskich oparta jest na analizach laboratoryjnych wykonywanych przez wyspecjalizowane laboratoria typu „gemtechlab”.
         Biorąc powyższe pod uwagę sensownym jest stworzenie grupie najwyżej wykwalifikowanych rzeczoznawców jubilerskich obsługujących polski rynek jubilerski możliwości podniesienia ich kwalifikacji, oczywiście przede wszystkim w takim zakresie w jakim jest to niezbędne dla skutecznego przeciwstawienia się aktualnym zagrożeniom rynkowym. W pierwszej kolejności chodzi o podniesienie na wyższy poziom identyfikacji kamieni jubilerskich (naturalny, syntetyczny, traktowany). Sygnały docierające z rynku jubilerskiego niedwuznacznie wskazują na pilną potrzebę poprawy w tym zakresie. Fachowo przeprowadzona ocena handlowa jest niewiele warta w konfrontacji z powierzchowną, a bywa że zupełnie błędną identyfikacją kamienia jubilerskiego będącego przedmiotem oceny handlowej. Jest to najważniejszy cel, który chce się osiągnąć Uniwersyteckim Kursem Gemmologicznym (UKG). Uczestnictwo w kursie tworzy możliwość gruntownego poznania i opanowania niezbędnych podstaw nowoczesnych metod stosowanych w identyfikacji kamieni jubilerskich; da również możliwość oceny zakresu użyteczności owych metod; pozwoli także zdać sobie sprawę z ich ograniczeń. I co równie ważne, da niezbędną wiedzę dla poprawnej i wyczerpującej interpretacji wyników badań uzyskiwanych tymi metodami. W rezultacie stworzy się szansa na powstanie grupy kompetentnych rzeczoznawców jubilerskich zdolnych, we współpracy z laboratorium typu „gemtechlab”, skutecznie przeciwstawić się zagrożeniom współczesnego rynku kamieni jubilerskich. 

Zasady rekrutacji

Zapisy według kolejności zgłoszeń.
O uczestnictwo w Uniwersyteckim Kursie Gemmologicznym mogą się ubiegać osoby profesjonalnie związane z jubilerstwem, w szczególności:
- rzeczoznawcy Stowarzyszenia Rzeczoznawców Jubilerskich,
- rzeczoznawcy Polskiego Towarzystwa Gemmologicznego,
- rzeczoznawcy Międzynarodowego Stowarzyszenia Bursztynników,
- absolwenci i studenci ostatniego roku studiów geologicznych o specjalności mineralogiczno-petrologicznej,
- rzeczoznawcy jubilerscy obcokrajowcy.

Liczba godzin

1. 155 godz. - zajęcia dydaktyczne wspólne (60 godz. wykładu + 95 godz. ćwiczeń),
2. 30 godz. x liczba słuchaczy - zajęcia indywidualne (niezbędne dla zapewnienia prawidłowego toku realizacji pracy końcowej).

Ramowy program kursu

          a/. Aktualizacja i archiwizacja informacji gemmologicznych  - 3 godz.
1. Standardowe i niestandardowe źródła informacji gemmologicznych (podręczniki i periodyki gemmologiczne, internetowe społeczności gemmologiczne, wortale gemmologiczne, wartościowe witryny internetowe ), sposoby praktycznego wykorzystania.
2. Sporządzanie dokumentacji bibliograficznej (fiszka, nota bibliograficzna)
3. Tworzenie katalogów i banków danych gemmologicznych.
        b/. Wybrane zagadnienia z krystalografii i krystalochemii kamieni jubilerskich – 20 godz
1. Sieć krystaliczna i jej defekty.
2. Symetria i morfologia kryształów, zbliźniaczenia.
3. Skład chemiczny kryształów i jego zmiany , rodzaje wiązań chemicznych. 
4. Wzrost kryształów, zakłócenia wzrostu, struktury wzrostowe.
        c/. Wybrane zagadnienia z optyki kamieni jubilerskich – 20 godz
1. Symetria geometryczna i optyczna kryształów.Modele własności optycznych kryształów; wykorzystanie w identyfikacji kamieni jubilerskich.
2. Wszechstronna interpretacja wyników pomiarów refraktometrycznych.
3. Figury interferencyjne, wykorzystanie identyfikacyjne.
4. Barwa kamieni jubilerskich i jej geneza.
5. Efekty i anomalie optyczne kamieni jubilerskich
6. Luminescencja.
        d/. Naturalne kamienie jubilerskie – 20 godz
1. Systematyka kamieni jubilerskich wg zasad CIBJO.
2. Geneza i typy złoż kamieni jubilerskich.
3. Złoża najważniejszych kamieni jubilerskich.
4. Metody ustalania pochodzenia kamieni jubilerskich.
5. Inkluzje i ich wykorzystanie identyfikacyjne.
6. Kamienie jubilerskie pochodzenia organicznego.
        e/. Syntetyczne kamienie jubilerskie – 20 godz
1. Metody otrzymywania syntetycznych kamieni jubilerskich.
2. Sposoby identyfikacji syntetycznych kamieni jubilerskich i metod użytych do ich syntezy.
3. Identyfikacja syntetycznego diamentu (HPHT i CVD).
4. Identyfikacja syntetycznego korundu oraz metody jego syntezy.
5. Identyfikacja syntetycznego berylu oraz metody jego syntezy.
6. Identyfikacja innych syntetycznych kamieni jubilerskich.
        f/. Traktowane kamienie jubilerskie – 20 godz
1. Metody traktowania kamieni jubilerskich; korekta barwy, czystości i masy.
2. Sposoby identyfikacji traktowanych kamieni jubilerskich i użytych do tego metod.
3. Identyfikacja traktowanego diamentu i użytych do tego metod.
4. Identyfikacja traktowanego korundu i użytych do tego metod.
5. Identyfikacja traktowanego berylu i użytych do tego metod.
6. Identyfikacja traktowanego topazu i użytych do tego metod.
7. Identyfikacja traktowanego bursztynu i użytych do tego metod.
8. Identyfikacja innych traktowanych kamieni jubilerskich.
        g/. Laboratoryjne metody identyfikacji kamieni jubilerskich – 50 godz
1. Podstawy spektroskopii promieniowania elektromagnetycznego
2. Spektrometria absorpcyjna UV-Vis-NIR
3. Spektrometria absorpcyjna FTIR
4. Spektrometria ramanowska
5. Spektrometria Raman/fotoluminescencji
6. Spektrometria fluorescencji
7. DiamonView
8. Mikroskop elektronowy
9. Radioaktywność i jej pomiar
        h/. Elementy mikrofotografii – 2 godz.
1. Podstawy fotografowania: zasady, urządzenia, warunki, obiekty.
2. Fotografowanie kamieni jubilerskich i ich inkluzji
        i/. Szkolenie indywidualne  - 30 godz/kursant
W ramach szkolenia indywidualnego, w stałej konsultacji i pod nadzorem opiekuna opracowania końcowego uczestnik szkolenia:
- studiuje i gromadzi informacje istotne dla opracowywanego tematu,
- pozyskuje materiał do zamierzonych oznaczeń,
- wykonuje i interpretuje potrzebne oznaczenia i analizy,
- przeprowadza dyskusję rezultatów i wyciąga wnioski,
- pisze i koryguje tekst opracowania końcowego,
- przygotowuje wersję elektroniczna opracowania,
- przygotowuje videoprezentację opracowanego tematu.

Sposób sprawdzenia efektów nauczania

Ocena i prezentacja opracowania końcowego przygotowanego przez słuchacza kursu na temat wybrany zgodnie z osobistymi zainteresowaniami gemmologicznymi(1). Temat opracowania końcowego jest uzgadniany z kierownikiem kursu. Prezentacja opracowania końcowego odbywa się przed komisją złożoną z: kierownika Katedry Geochemii, Mineralogii i Petrografii, kierownika Laboratorium Gemmologicznego oraz opiekuna opracowania.

(1) Oznacza indywidualną pracę uczestnika szkolenia pod nadzorem i w konsultacji z opiekunem pracy końcowej (polega na samodzielnym gromadzeniu informacji, pozyskaniu materiału do badań, wykonaniu i interpretacji niezbędnych oznaczeń i analiz instrumentalnych, napisaniu tekstu pracy końcowej, itp.).

Warunki otrzymania Uniwersyteckiego Certyfikatu Gemmologicznego

Certyfikat wydawany jest po:
- dostarczeniu dwu egzemplarzy pracy końcowej (przeznaczonych do oceny i archiwizacji),
- egzemplarza elektronicznego pracy końcowej (na nośniku elektronicznym); praca końcowa może zostać w części lub w całości opublikowana w internecie,
- pozytywnej ocenie pracy końcowej i jej prezentacji przed komisją złożoną z: kierownika Katedry Geochemii, Mineralogii i Petrografii, kierownika Laboratorium Gemmologicznego oraz opiekuna opracowania.

Limit przyjęć:

6 - 12  słuchaczy

Czas trwania

2 semestry (rok akademicki)

Początek zajęć:

październik 2010 r.

Koszt:

8750 zł

Kierownik kursu:

dr Włodzimierz Łapot

Dodatkowe informacje i zapisy

dr Włodzimierz  ŁAPOT,
Laboratorium Gemmologiczne, 
Katedra Geochemii, Mineralogii i Petrografii,
Wydział Nauk o Ziemi, 
Uniwersytet Śląski
ul. Będzińska 60,
41-200 SOSNOWIEC (Poland, Pologne).
e-mail: wlodzimierz.lapot@us.edu.pl
http://labgem.wnoz.us.edu.pl
tel. (+48) 32 36 89 311